Logistics và Cảng biển thông minh gắn với mục tiêu chuyển đổi kép
Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025 diễn ra tại TP.HCM, phiên song song 2 với chủ đề “Logistics và cảng biển thông minh gắn với mục tiêu chuyển đổi kép” đã thu hút sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước.
Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp nhận định rằng nếu có kế hoạch tốt, kết hợp chuyển đổi số với phát triển xanh và thu hút các đối tác mạnh, Việt Nam có thể trở thành trung tâm logistics hàng đầu ở châu Á.
Toàn cảnh phiên song song 2 – Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu 2025
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM – Ông Bùi Xuân Cường – Chủ trì phiên thảo luận, đã nhận định quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, trong đó logistics và cảng biển giữ vai trò then chốt trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm chuỗi cung ứng thông suốt và hướng tới phát triển bền vững.
Với vị trí là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP.HCM có ý nghĩa đặc biệt trong mạng lưới logistics khu vực, đồng thời là cửa ngõ hàng hải và xuất nhập khẩu lớn nhất, kết nối Việt Nam với thị trường quốc tế.
Thành phố đang tập trung xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại, thông minh và xanh, gắn với các cụm cảng trọng điểm như Cái Mép – Thị Vải, Cát Lái và Hiệp Phước. Đáng chú ý, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được xem là dự án chiến lược, có tính đột phá trong hành trình phát triển kinh tế biển của TP.HCM. Song song với đó là công tác triển khai đồng bộ quy hoạch hạ tầng logistics, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, cũng như giảm phát thải carbon theo tiêu chí cảng xanh.
Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường chủ trì phiên thảo luận
Trong phần tham luận, Bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM, cho biết ngành logistics Việt Nam đã tăng trưởng rất nhanh trong những năm qua, duy trì mức 14–16% mỗi năm trong giai đoạn 2018–2023. Về chỉ số phát triển logistics (LPI), Việt Nam hiện đứng thứ 43 trong số 139 quốc gia và nằm trong nhóm 5 nước dẫn đầu ASEAN.
Theo bà Minh Phương, logistics và cảng biển Việt Nam giữ vai trò chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu nhờ năm yếu tố: Việt Nam là cửa ngõ thương mại quốc tế với hơn 90% hàng hóa xuất nhập khẩu đi bằng đường biển và kết nối tới hơn 130 thị trường; là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng châu Á – Thái Bình Dương trong bối cảnh dịch chuyển “China + 1”; hệ thống logistics hỗ trợ trực tiếp cho các ngành xuất khẩu chủ lực thông qua việc cải thiện tốc độ giao hàng, chi phí và độ tin cậy; các cảng biển lớn đóng vai trò hạt nhân của các khu kinh tế ven biển, kết nối sản xuất trong nước với ASEAN, Trung Quốc và các đối tác toàn cầu; và năng lực cảng nước sâu đang giúp Việt Nam mở các tuyến vận tải trực tiếp sang Mỹ, EU và các thị trường lớn ở châu Á.
Bà Đặng Minh Phương – Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. Hồ Chí Minh trình bày tham luận
Bà cho biết dù mức độ cải thiện chưa đồng đều giữa các khu vực, ngành logistics Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tốt. Việt Nam đang từng bước nâng cao hiệu suất, dịch vụ và khả năng hội nhập với các chuẩn mực quốc tế. Bà đánh giá xu hướng logistics xanh và số hóa phù hợp với định hướng chính sách, đồng thời mở ra cơ hội để Việt Nam bứt phá khi áp dụng công nghệ cảng thông minh và đầu tư vào hạ tầng xanh.
Tuy nhiên, những hạn chế về năng lực hạ tầng và tình trạng ùn tắc giao thông trên nhiều tuyến đường trọng điểm vẫn là trở ngại lớn đối với năng lực cạnh tranh của ngành. Hướng tới giai đoạn 2030–2035, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cảng và logistics hiện đại, xanh và cạnh tranh hơn dựa trên ba trụ cột: hạ tầng và kết nối đạt chuẩn quốc tế; phát triển xanh và bền vững; và xây dựng hệ sinh thái thông minh – kỹ thuật số. “Ba trụ cột này sẽ định hình hệ thống logistics Việt Nam trở nên xanh hơn và thông minh hơn vào năm 2030,” bà nhấn mạnh.
Toàn cảnh không gian phiên song song 2 – Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu 2025
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, quy hoạch cần được đồng bộ giữa hệ thống cảng, hành lang logistics và các khu công nghiệp nhằm giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả. Việt Nam cũng cần thúc đẩy hợp tác công – tư và thu hút nguồn lực tư nhân, vì đầu tư hạ tầng logistics đòi hỏi nguồn vốn lớn.
Trong phiên thảo luận, dưới sự điều phối của Ông Trương Tấn Lộc – Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics & Cảng biển TP.HCM cùng các diễn giả khách mời, đã mang đến nhiều góc nhìn chuyên môn sâu cùng các giải pháp thực tiễn, góp phần cải thiện những vấn đề khó khăn về logistics và cảng biển đang gặp phải ở Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng.
Toàn cảnh phiên thảo luận phiên song song 2 – Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu 2025
Ông Benoit de Quillacq, Tổng giám đốc Công ty TNHH MSC Việt Nam cho rằng Việt Nam có đầy đủ điều kiện để phát triển cảng xanh và cảng thông minh. Từ góc nhìn của các hãng vận tải toàn cầu, yếu tố quan trọng nhất là container phải có thể cập cảng Việt Nam đúng thời điểm, với khả năng kết nối liền mạch không chỉ ở tuyến biển mà cả từ cảng nước sâu đến các trung tâm logistics trong nội địa.
Ông cũng lưu ý rằng Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với các cảng lớn trong khu vực như Thượng Hải và Singapore. Hiện mới chỉ có hai cảng container trong nước có khả năng tiếp nhận tàu siêu lớn — đây là bước tiến tích cực nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, khi thị trường tiếp tục mở rộng và kích cỡ tàu ngày càng tăng.
Các đại biểu tham dự phiên thảo luận
Ông Benjamin Lim – Giám đốc Cấp cao Khối Chiến lược Tập đoàn YCH, nhận định Việt Nam đang có cả khả năng lẫn cơ hội để trở thành một trung tâm kết nối logistics của khu vực. Theo ông, YCH đã điều chỉnh chiến lược và tập trung phát triển mô hình “superport” (siêu cảng), đồng thời mở văn phòng tại Hà Nội vì nhìn thấy rõ tiềm năng của thị trường Việt Nam.
Bên cạnh hạ tầng, YCH cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực cho ngành logistics Việt Nam. Tập đoàn đang triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu, tuyển sinh viên Việt Nam từ các trường đại học và đưa sang Singapore đào tạo trong 9 tháng về những chuyên ngành như quản lý kho bãi. Sau đào tạo, họ được đưa trở lại làm việc trong lĩnh vực logistics tại Việt Nam.
Trong bối cảnh ngành logistics và cảng biển đang đứng trước cơ hội quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, một kế hoạch phát triển bài bản kết hợp chuyển đổi số, phát triển xanh và hợp tác với các đối tác mạnh sẽ giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành trung tâm logistics hàng đầu châu Á.
Nguồn: HLA tổng hợp