Logistics số đứng trước bài toán kép: Tối ưu vận hành bằng AI và lá chắn an toàn thông tin
Chiều ngày 24/06/2026, tại TP. HCM, Hội thảo “Chuyển đổi số và An toàn thông tin cho ngành Logistics” do Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. HCM (HLA) phối hợp cùng DXCenter tổ chức đã diễn ra thành công, thu hút hơn 100 đại biểu tham dự, mở ra định hướng chiến lược để doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng thông minh, an toàn và bền vững. Sự kiện trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế về Viễn thông, công nghệ thông tin và truyền thông Việt Nam (Vietnam ICTCOMM 2026) diễn ra từ 24-26/6/2026.
Chia sẻ về tầm nhìn cốt lõi của sự kiện, bà Đặng Thị Minh Phương – Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. HCM (HLA) cho biết: “Chuyển đổi số đang trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp logistics nâng cao hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, quá trình số hóa cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an toàn thông tin và khả năng chống chịu trước các rủi ro an ninh mạng. Thông qua hội thảo này, HLA mong muốn tạo diễn đàn kết nối giữa doanh nghiệp logistics, chuyên gia công nghệ và các cơ quan quản lý để cùng chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật xu hướng và thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái logistics số an toàn, hiện đại và bền vững cho Việt Nam.”
Tiếp nối tinh thần đó, phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phan Phương Tùng – Giám đốc DXCenter nhấn mạnh vị thế của logistics khi xem đây là huyết mạch của nền kinh tế, đóng vai trò kết nối từ sản xuất, thương mại đến tiêu dùng. Hiện nay, các công nghệ lõi như điện toán đám mây, dữ liệu lớn, AI, Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa đang được ứng dụng rộng rãi nhằm tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng số hóa mạnh mẽ, việc bảo đảm an toàn thông tin chính là một trong những yếu tố then chốt để xây dựng ngành logistics hiện đại và hội nhập quốc tế.
Ông Phan Phương Tùng – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Chuyển đổi số TP. HCM (DXCenter)
Lỗ hổng từ sự “vội vã” số hóa
Đi sâu vào thực trạng của các doanh nghiệp, ông Felix Jung Seung Ho – Phó Tổng Giám đốc Công nghệ Thông tin MP Logistics (Doanh nghiệp Hội viên HLA) đã chỉ ra một nghịch lý tại Hội thảo: Bảo mật thường bị xem là yếu tố phụ, bị bỏ lại phía sau khi các doanh nghiệp vội vã tiến hành số hóa. Việc bổ sung liên tục các hệ thống mới như ERP, TMS, CRM cùng việc tích hợp đa kênh đã vô tình làm tăng bề mặt rủi ro.
Ông Felix Jung Seung Ho – Phó Tổng Giám đốc Công nghệ Thông tin MP Logistics, Doanh nghiệp Hội viên HLA
Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ giúp ích cho doanh nghiệp mà còn đang làm cho các cuộc tấn công mạng trở nên thông minh hơn, nhanh hơn và rẻ hơn. Ông Felix đã đưa ra những ví dụ thực tế đang diễn ra như: Bot độc hại tự động quét lỗ hổng website, các cuộc lừa đảo có chủ đích (Spear Phishing) được cá nhân hóa hoàn hảo bằng AI, hay tình trạng “cú sốc hóa đơn” khi tài khoản đám mây bị chiếm đoạt để đào tiền ảo với chi phí lên tới 15.000 USD. Từ đó, chuyên gia cũng nhấn mạnh: “Bảo mật mà không có nền tảng vững chắc thì giống như một lâu đài xây trên cát”. Đồng thời, ông cũng khẳng định trách nhiệm bảo mật phải bắt đầu từ cấp độ cao nhất là CEO và Hội đồng quản trị.
AI Agent: Trợ lý đắc lực nhưng cần “cầm cương”
Nhìn nhận ở góc độ công nghệ tối ưu hóa, tiếp nối chương trình, TS. Thái Hoàng Tuyết Nhi đến từ Đại học Văn Lang đã trình bày về tiềm năng to lớn của AI Agent trong chuyển đổi số logistics. Dù nhiều doanh nghiệp đã có nền tảng số hóa (ERP, WMS, TMS), nhưng thực tế vẫn tồn tại khoảng trống lớn khi việc đối chiếu chứng từ, quyết định tuyến xe hay phối hợp ngoại lệ liên phòng ban vẫn phải làm thủ công.
Tiến sĩ Thái Hoàng Tuyết Nhi – Đại học Văn Lang
Khác với tự động hóa thao tác (RPA) thuần túy, AI Agent có khả năng hiểu ngữ cảnh, phối hợp các công cụ (Web search, API, File) và suy luận đa bước để hoàn thành mục tiêu. Tuy nhiên, TS. Tuyết Nhi cũng đưa ra thông điệp cảnh báo mạnh mẽ: AI Agent không thay thế các hệ thống lõi mà chỉ đóng vai trò phối hợp dữ liệu; con người vẫn phải là người giám sát ngoại lệ và phê duyệt các quyết định quan trọng. Các nguyên tắc kiểm soát như phân quyền tối thiểu, giới hạn ngân sách/tuyến đường và ghi nhật ký truy vết là bắt buộc để đảm bảo AI Agent hoạt động an toàn.
Biến tuân thủ pháp lý thành năng lực vận hành thực chiến
Khi mức độ số hóa càng cao, ngành logistics càng trở thành mục tiêu có giá trị lớn của tội phạm mạng. Ông Nguyễn Thanh Lâm – Trưởng Trung tâm An ninh mạng QTSC đã minh họa điều này qua sự kiện nhóm Ransomware Qilin nhắm vào tập đoàn phân phối thực phẩm Sysco vào tháng 05/2026, gây nguy cơ gián đoạn nguồn cung quy mô lớn.
Ông Nguyễn Thanh Lâm – Trưởng Trung tâm An ninh mạng, Công viên phần mềm Quang Trung – QTSC
Theo ông Lâm, doanh nghiệp logistics sở hữu bề mặt tấn công rất rộng, từ tài khoản, API đối tác, máy trạm tại kho, cho đến thiết bị IoT hiện trường (Camera, GPS). Do đó, thay vì chỉ đáp ứng các yêu cầu tuân thủ pháp lý (như Nghị định 85/2016, Luật Giao dịch điện tử 2023 hay Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025), doanh nghiệp cần biến yêu cầu pháp lý thành năng lực kỹ thuật thực sự. Giải pháp cốt lõi là phải triển khai quản lý bề mặt tấn công để không bỏ sót tài sản phơi lộ trong hệ sinh thái “kho – cảng – vận tải”, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát, phát hiện và phản ứng mở rộng (như dịch vụ SOC 24×7) để xâu chuỗi các cảnh báo và cô lập rủi ro kịp thời.
Các chuyên gia tại phiên thảo luận với chủ đề: “Doanh nghiệp Logistics Việt Nam đã sẵn sàng cho Hệ sinh thái số an toàn chưa?”
Hội thảo đã khép lại với phiên thảo luận mang chủ đề “Doanh nghiệp Logistics Việt Nam đã sẵn sàng cho Hệ sinh thái số an toàn chưa?” dưới sự điều phối của ông Nguyễn Thành Trung – UV.BCH, Trưởng Ban Logistics và Hải quan HLA. Sự kiện không chỉ mang đến cái nhìn đa chiều mà còn là lời kêu gọi hành động thiết thực dành cho các doanh nghiệp: Chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra sức mạnh cạnh tranh khi nó được đặt trên một nền tảng an toàn thông tin vững chắc. Mọi sự đổi mới đều phải bắt đầu từ nhận thức của tầng lãnh đạo và được bảo vệ bằng những kỷ luật vận hành nghiêm ngặt nhất.
DUY KHÁNH